تبلیغات
وبلاگ رحمت الله نوری (شهرضا) - چرا تعداد نگهبانان دوزخ نوزده نفر است؟ وبلاگ رحمت الله نوری (شهرضا) - چرا تعداد نگهبانان دوزخ نوزده نفر است؟

چرا تعداد نگهبانان دوزخ نوزده نفر است؟

خداوند در آیه 30 و 31 سوره مدثر در مورد دوزخ و نگهبانان آن می فرماید: «عَلَیهَْا تِسْعَةَ عَشَرَ. وَ مَا جَعَلْنَا أَصحَْبَ النَّارِ إِلَّا مَلَئكَةً  وَ مَا جَعَلْنَا عِدَّتهَُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِّلَّذِینَ كَفَرُواْ لِیَسْتَیْقِنَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْكِتَابَ وَ یَزْدَادَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ إِیمَانًا وَ لَا یَرْتَابَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْكِتَابَ وَ الْمُؤْمِنُونَ  وَ لِیَقُولَ الَّذِینَ فىِ قُلُوبهِِم مَّرَضٌ وَ الْكَافِرُونَ مَا ذَا أَرَادَ اللَّهُ بهَِاذَا مَثَلًا كَذَالِكَ یُضِلُّ اللَّهُ مَن یَشَاءُ وَ یهَْدِى مَن یَشَاءُ  وَ مَا یَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ  وَ مَا هِىَ إِلَّا ذِكْرَى‏ لِلْبَشَر» نوزده نفر (از فرشتگان عذاب) بر آن گمارده شده ‏اند! مأموران دوزخ را فقط فرشتگان (عذاب) قرار دادیم، و تعداد آنها را جز براى آزمایش كافران معیّن نكردیم تا اهل كتاب [یهود و نصارى‏] یقین پیدا كنند و بر ایمان مؤمنان بیفزاید،و اهل كتاب و مؤمنان (در حقّانیّت این كتاب آسمانى) تردید به خود راه ندهند، و بیماردلان و كافران بگویند: «خدا از این توصیف چه منظورى دارد؟!» (آرى) این گونه خداوند هر كس را بخواهد گمراه مى‏ سازد و هر كس را بخواهد هدایت مى‏ كند! و لشكریان پروردگارت را جز او كسى نمى‏ داند، و این جز هشدار و تذكّرى براى انسانها نیست!

در آیه 30 این سوره تعداد خازنان یا نگهبانان دوزخ نوزده نفر معرفی شده اند. ممکن است این سوال پیش بیاید که منظور از این عدد چیست؟ چرا نوزده نفر و نه بیست نفر یا هر تعداد دیگری؟ چرا دقیقا نوزده نفر. در زمان نزول قرآن نیز ذكر تعداد خازنان دوزخ در این آیه سبب گفتگو در میان مشركان و كفار شد، و گروهى آن را به باد سخریه گرفتند، و تعداد كمى پنداشتند كه با این تعداد غلبه بر آنها كار مشكلى نیست! آیه 31 كه طولانى‏ ترین آیه این سوره است به آنها پاسخ مى‏ گوید و حقایق بیشترى را در این زمینه روشن مى‏ سازد.

اولین نکته ای که درباره خازنان ذکر شده است، این است که این خازنان همگی فرشته اند. فرشتگانى نیرومند، پر قدرت و به تعبیر قرآن" غلاظ" و" شداد" خشن و سخت ‏گیر كه تمام گنهكاران در برابر آنها ضعیف و ناتوانند. بنابراین نمی توان نیرو قدرت آنها را محاسبه کرد و گفت نوزده نفر کم است. بلکه این تعداد به اعتبار شئون مختلفی است که واقعا وجود دارد. به عنوان مثال مامور بسط و رزق تنها یک فرشته است؛ اما ماموران دوزخ نوزده فرشته اند که این به دلیل شئون مختلفی است که در آنجا وجود دارد. مانند حواس پنجگانه انسان، می توان پرسید چرا پنج حس، چرا ده تا نیست؟ این تعداد از باب این است که انسان در رابطه اش با عالم به این امور نیاز دارد. در واقع بر حسب نیاز و شأنی که وجود دارد برای هر امری تعدادی منظور می شود.

درمورد اینکه چرا این تعداد را بیان فرموده، در خود آیه 31 چند دلیل ذکر می کند:

اول اینکه این تعداد وسیله ای برای آزمایش کفار است. این آزمایش از دو جهت بود: نخست اینكه آنها استهزا مى‏ كردند كه چرا از میان تمام اعداد عدد 19 انتخاب شده، در حالى كه هر عدد دیگرى انتخاب شده بود جاى همین سؤال وجود داشت. از سوى دیگر این تعداد را كم مى ‏شمردند، و از روى سخریه مى ‏گفتند ما در مقابل هر یك از آنها ده نفر قرار مى ‏دهیم، تا آنها را در هم بشكنیم! در حالى كه اشاره کردیم که قدرت فرشتگان قابل مقایسه با قدرت انسان نیست.

دوم اینکه بیان این تعداد برای ایجاد یقین در اهل کتاب بود. در روایتى آمده است كه گروهى از یهود از بعضى از یاران پیامبر (ص) از عدد خازنان جهنم سؤال كردند، او گفت خدا و رسولش آگاه ترند، جبرئیل در همان ساعت نازل شد و به پیامبر خبر داد:" عَلَیْها تِسْعَةَ عَشَرَ" نوزده نفر (یا نوزده گروه) بر آن گمارده شده ‏اند. و از آنجا كه آنها ایرادى به این موضوع نگرفتند، معلوم مى‏ شود آن را هماهنگ با كتب خود یافتند، و بر یقین آنها به نبوت پیامبر اسلام (ص) افزوده شد، و همین امر سبب گردید كه مؤمنان نیز در عقیده و ایمان خود راسخ تر شوند. به همین دلیل در بیان دلیل سوم افزودن ایمان مومنان را ذکر می کند. (وَ یَزْدادَ الَّذِینَ آمَنُوا إِیماناً). علمای اهل کتاب معمولا آنچه را در کتب آسمانی شان ذکر شده بود، مخفی می کردند. عوامشان خبری از این نوع قضایا نداشتند. بنابراین این امر برای اهل کتاب یک جور قرینه است بر صدق دعوی پیامبر. یعنی با خود می اندیشند که یک پیامبر امی و بی خبر از آنچه در کتب آسمانی هست، در کتابش دقیقا عددی آمده که مطابق با عدد ذکر شده در کتب آسمانیشان است ، این امر موجب یقین آنها می شود.

در نهایت باید گفت انسان اسیر در عالم ماده که نه می داند فرشته چگونه موجودی است و نه می داند دوزخ چه اوضاع و احوالی دارد، چطور می خواهد بداند که نوزده خازن دوزخ برای چه هستند. ما حتی نمی دانیم منظور از نوزده تا، نوزده نفر است، نوزده شأن است، نوزده شعبه است یا چیزهای دیگر. قرآن کریم نیز در همین حد توضیح داده که آنها از فرشتگانند و گویا در کتب آسمانی پیشین نیز همین تعداد ذکر شده که یهودیان با پرسیدن تعداد نگهبانان از پیامبر و شنیدن پاسخ آرام گرفتند و اعتراضی نکردند. و در انتهای آیه خداوند می فرماید: «وَ مَا یَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ» یعنی گمان نکنید ماموران و جنود الهی همین نوزده نفر هستند، بلکه تمام ذرات عالم وجود جنود و سپاهیان و ماموران ما هستند.[1]

پی نوشت:

[1] . ترجمه تفسیر المیزان، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ مدرسین حوزه علمیه قم،1374، ج‏20، ص: 138-140 ؛ تفسیر نمونه، دار الكتب الإسلامیة،تهران، 1374، ج‏25، ص: 237-242؛ مجموعه آثار شهید مطهری، صدرا، 1389،ج28، ص118-123